Angst,paniek

Een angst- of paniekaanval is eigenlijk de top van de ijsberg: als de basisspanning al geruime tijd hoog staat, is het adempatroon onevenwichtig (zie hoger onder hyperventilatie->latente hyperventilatie). Als we op een gegeven ogenblik - door omstandigheden en/of door onze eigen gedachten - nog meer gespannen worden, gaan we alsmaar hoger ademen, en krijgen daardoor allerhande rare symptomen. (voor een lijst van deze rare spanningssymptomen zie lager onder “stresssymptomen”). Deze vreemde lichaamsreacties lijken plots en oncontroleerbaar uit het niets op te duiken. Paniek is dan een logische reactie.

Fobie

Zolang men zich niet bewust is van de spanningsopbouw in het eigen lichaam, lijken de vreemde symptomen uitgelokt te worden door de omstandigheden waarin men zich bevindt.

Zo ontstaat anticipatieangst of m.a.w.angst voor de angst: men krijgt onbewust schrik dat men die rare lichaamsklachten terug gaat krijgen als men zich terug op een gelijkaardige plaats (tunnel, vliegtuig, lift, autostrade, file, cinemazaal, …) of in een gelijkaardige omstandigheid (tussen veel volk, in een onweer, zelf een presentatie geven,…) bevindt.

Dit wordt een self fulfilling phrophecy: de zelf gemaakte voorspelling dat men op die plaats of in die omstandigheid terug dezelfde beangstigende symptomen zal krijgen, creëert vooraf angst . Deze angst voor de angst verhoogt de lichaamsspanning en het ademhalingspatroon. Door deze spannings- en ademhalingsverhoging krijgt men opnieuw de gevreesde onverklaarbare lichaamsklachten.

De voorspelling heeft zichzelf bevestigt. Zo ontstaat een irreële angst voor de plaats of omstandigheid waarin men deze vreemde symptomen voor het eerst ervaren heeft. Zo is de fobie geboren. Men probeert deze plaats of omstandigheid voortaan angstvallig te vermijden.

Er bestaan zeer uiteenlopende fobieën. De volgende opsomming beperkt zich tot enkele veel voorkomende: tunnelvrees, vliegangst, pleinvrees of agorafobie, engtevrees of claustrofobie(angst voor lift, toilet,…), spreekangst, sociale angst ( angst om onzeker over te komen, te blozen, te zweten,…), angst voor spinnen, onweer,….

Om overdreven angsten of een fobie te overwinnen, dient allereerst de basisspanning op lichaam en geest terug verlaagd te worden. In verband met de afbouw van de lichamelijke angstervaring dient altijd eerst in rustige omstandigheden – ver van de “uitlokkende factoren” - het lichaamsbewustzijn, de ademhaling en de ontspanningsvaardigheid getraind te worden.

Daarnaast kan in gesprek gewerkt worden rond de onderliggende emotionele of psychische spanningsvelden.

Eens men deze technieken onder de knie heeft, kan werk gemaakt worden van systematischedesensitisering. Zo kunnen de uitlokkende plaatsen of omstandigheden dan gedesensitiseerd worden. Dit gebeurt ook eerst onder begeleiding en pas daarna stilaan autonoom.

Faalangst

Mensen met faalangst leggen de lat meestal erg hoog voor zichzelf. Zo ontstaat angst om te mislukken. Deze angst geeft ook een geleidelijke basisspanningsverhoging. Hierdoor kunnen problemen met concentreren, memoriseren, plannen, structureren en organiseren ontstaan.

De begeleiding van faalangst bestaat ondermeer uit training van ademhalings- en ontspanningsvaardigheid en gesprek. In gesprek werken we aan analyse en doelmatige correctie van eigen gedachtenpatronen.